Chwytak

Chwytak, zwany również efektorem, jest urządzeniem, stosowanym najczęściej w przemyśle transportowym. Jego wykorzystanie nie ogranicza się jednak do jednej dziedziny. Służy przede wszystkim do przenoszenia ciężkich przedmiotów i utrzymywania ich na określonym poziomie. Sam chwytak zbudowany jest w taki sposób, aby mógł uchwycić dużej masy obiekt lub zbiór obiektów i stabilnie je utrzymać oraz zwolnić w określonym miejscy. Chwytaki mają również swoje szerokie zastosowanie w budownictwie. Stanowią wówczas element dźwignicy ustrojowej, umożliwiając przetransportowanie przedmiotu o dużej masie lub sypkich materiałów. Chwytak składa się z układu napędowego, układu przeniesienia napędu oraz końcówki chwytających. Określone urządzenia tego typu są stosowane w ściśle wyznaczonym środowisku. Manipulacja obiektem musi przebiegać stabilnie i maksymalnie bezpiecznie, dlatego materiał i części, z jakich się składa są dostosowane do wagi określonych przedmiotów. Chwytak musi utrzymać obiekt bez względu na działające siły zewnętrzne, warunki atmosferyczne oraz przyspieszenie pojazdu transportowego. Zwolnienie przedmiotu w określonym miejscu docelowym musi być maksymalnie precyzyjne i umożliwić postawienie obiektu w określonej orientacji. Chwytak jest urządzeniem ściśle przystosowanym do manipulowania określonymi przedmiotami. Posiada on różną budowę. Ze względu na napęd, wyróżniamy chwytak mechaniczny, hydrauliczny, pneumatyczny, elektromagnetyczny i adhezyjny. Chwytaki wyróżniają się również różnorodną budową układu przeniesienia napędu. W tym przypadku wyróżniamy chwytak nożycowy, szczypcowy, imadłowcy i najczęściej spotykany – opasujący. Różnią się one sposobem chwytania obiektu i są przeznaczone do różnego rodzaju przedmiotów. Urządzenia tego typu możemy również podzielić ze względu na budowę układu wykonawczego, wyróżniając chwytak wieloszczękowy, trójszczękowy i dwuszczękowy. Mogą one posiadać różne końcówki np. sztywne, elastyczne lub sprężyste. Wyróżniamy też chwytaki, które różnią się między sobą samym sposobem trzymania obiektu np. kształtowe, siłowe i siłowo-kształtowe. Istnieją również chwytaki ręczne i automatyczne, które różnią się między sobą sposobem mocowania chwytaka. Na stronie http://www.dalmec.pl/ można nie tylko poczytać o chwytakach i innych urządzeniach tego typu, ale także obejrzeć wspomniane elementy oraz przejrzeć ich parametry. Chwytak liniowy to urządzenie, którego najważniejszą częścią jest wyciągarka liniowa. To dzięki niej odbywa się manipulacja ramionami chwytaka. Lina nawinięta jest na specjalne krążki liniowe. Liczba lin zależy od rodzaju urządzenia. Wyróżniamy chwytak jednolinowy, dwulinowy i czterolinowy. Chwytak elektrohydrauliczny jest wyposażony w specjalny mechanizm napędowy. Posiada silnik elektryczny, pompę i elementy służące do sterowania. Jego wyposażenie stanowi również zasilanie elektryczne oraz obwody sterownicze przy dźwigu. Posiada ponadto specjalne zabezpieczenia. Hydrauliczny chwytak różni się od elektrohydraulicznego tym, że nie posiada własnego napędu. Źródłem siły jest tu zasilanie hydrauliczne, pochodzące z dźwigu lub koparki. Chwytaki różnią się budową ze względu na ich zastosowanie. Chwytak dwułupinowy czterolinowy, posiada zwykle wysoko zamykane łupin, dzięki czemu materiał przenoszony nie pyli. Niektóre chwytaki tego typu posiadają specjalne lamele. Służą najczęściej do przenoszenia kruszców różnego typu i żwiru. Chwytak dwulinowy wielołypinowy stosowany jest zwykle do przeładunku złomu. Istnieją również chwytaki stosowane do pracy pod wodą np. z pogłębiarkami. Muszą być one wykonane tak, aby ich konserwacja nie była konieczna. Wśród chwytaków elektrohydraulicznych wyróżniamy taki, których dwie łupiny zamykają się, co również eliminuje pylenie. Chwytak elektrohydrauliczny wielołupinowy jest bardzo często stosowany do przenoszenia złomu, kamieni i śmieci. Specjalny chwytak służący do rozładunku wagonów kolejowych ma napęd elektrohydrauliczny, jest wielołupinowy i ma prostokątny kształt. Chwytaki elektrohydrauliczne są również stosowane w przemyśle drzewnym, służąc do przenoszenia krótkich i długich bali. Również do pracy pod wodą, przy zastosowaniu pogłębiarek, korzysta się z chwytaków elektrohydraulicznych. Hydrauliczny chwytak wykorzystywany jest zwykle do transportu bali drewnianych. Chwytaki stanowią wyposażenie manipulatorów roboczych, będących ramionami mechanicznymi. Z kolei one są częścią robota stosowanego najczęściej w przemyśle ciężkim, np. w różnego rodzaju fabrykach. Manipulatory robocze są urządzeniami, będącymi układem N ramion, które są połączone przegubami, dzięki czemu mogą one zostać wprawione w ruch. Chwytak powinien spełniać wszelkie określone normy oraz być wykonany z materiałów o niezwykle wysokiej odporności na ścieranie i uderzenia. Chwytaki powinny być niezawodne bez względu na ich zastosowanie. Producenci najlepszych chwytaków oferują również ich montaż, który powinien odbyć się zawsze pod kontrolą wykwalifikowanych osób. Niektórzy z nich oferują również produkcję chwytaków na specjalne zamówienie. Firmy zajmujące się wykonaniem i sprzedażą chwytaków zajmują się zwykle produkcją balanserów i manipulatorów, wciągników różnego typu, elementów mechanicznych i układów mechanizmów dla przemysłu transportowego.